Chaos in de klas, zo ga je die tegen

We kennen het allemaal: je stapt het lokaal binnen en meteen hoor je geroezemoes, gestommel en leerlingen die door elkaar heen praten. Een drukke klas, een beetje onrust of chaos is soms onvermijdelijk. Maar wat als je structureel een groep hebt waar het lastig is om orde in de klas te houden? 

Dit kan natuurlijk best frustrerend zijn en we delen graag onze praktische tips waarmee je de regie weer terug pakt. Met onze tips leer je niet alleen hoe je een klas stil krijgt, maar ook hoe je een fijne, veilige en leerzame omgeving creëert waarin leerlingen optimaal kunnen presteren.

1. Stel duidelijke regels op

Begin het schooljaar of de lesperiode met concrete regels voor in de klas. Bespreek ze met de leerlingen en wees duidelijk over wat wel en niet mag. 

2. Straal leiderschap uit

Je houding zegt veel. Sta stevig, maak oogcontact en spreek duidelijk. Zo laat je zien dat jij de leiding hebt en versterk je jouw autoriteit, ook bij een moeilijke klas.

3. Gebruik vaste signalen om de klas stil te krijgen

Kies een signaal dat iedereen begrijpt, bijvoorbeeld handen klappen, aftellen of een stilte pauze. Zo weten leerlingen precies wanneer ze stil moeten zijn.

4. Wees op tijd in het lokaal

Zorg dat je als docent enkele minuten eerder aanwezig bent. Begroet de leerlingen, haal tassen van tafels en creëer meteen structuur voordat de les start.

5. Interpreteer orde ruim

Rust betekent niet altijd stilte. Tijdens groepswerk mag het rumoerig zijn, zolang leerlingen taakgericht bezig zijn. Zo behoud je een goede balans tussen structuur en activiteit.

6. Zet drukke leerlingen direct aan het werk

Reageer niet eindeloos op storend gedrag. Geef korte, duidelijke opdrachten en zet leerlingen actief aan het werk om de focus te herstellen.

7. Gebruik de ik-boodschap

In plaats van te zeggen “Hou op met praten!”, kun je beter een ik-boodschap gebruiken, bijvoorbeeld: “Ik merk dat ik niet kan uitleggen als er gepraat wordt.” “Ik heb jullie aandacht nodig.” Dit werkt vaak effectiever en behoudt de sfeer.

8. Creëer fysieke en mentale afstand

Sta niet te dicht bij de leerlingen als dat leidt tot chaos. Soms helpt het om iets afstand te nemen, zodat jij overzicht behoudt en de leerlingen jouw autoriteit respecteren.

9. Bereid je lessen goed voor

Een goed voorbereide les straalt rust uit en maakt het makkelijker om orde in de klas te houden. Denk aan materialen klaarzetten, opdrachten voorbereiden en een duidelijke structuur van de les.

10. Kies je eigen stijl

Iedere docent heeft een andere aanpak. Experimenteer met humor, korte instructies, rituelen of andere signalen om te zien wat werkt. Vertrouwen in je eigen stijl, helpt om een drukke klas te beheersen.

Het is niet leuk, maar in sommige gevallen heb je er wel mee te maken, een écht moeilijke klas waarbij de tips gewoon niet lijken te werken. Hiermee omgaan vraagt om een specifiekere aanpak, zoals met deze tips:

• Maak gebruik van korte, strikte deadlines
  Laat leerlingen weten dat een taak binnen een vaste, korte tijd afgerond moet zijn. Bijvoorbeeld: “Binnen 5 minuten is de eerste opdracht opgeschreven.” Zo creëer je urgentie en structuur, ook bij de meest onrustige groepen. 
• Gebruik een vaste plek voor storende leerlingen
  Plaats leerlingen die continu de les verstoren op een specifieke plek in het lokaal, bijvoorbeeld vlakbij jou of apart van hun vrienden. Dit beperkt afleiding en geeft jou meer overzicht en controle.
  

Introduceer kleine rituelen voor focus
Kleine, herhaalde handelingen helpen een moeilijke klas te kalmeren. Denk aan een korte ademhalingsoefening, handen klappen in ritme of een stilte-moment met timer.

Vaak werkt een grapje of een geintje minstens zo goed om de aandacht van leerlingen te trekken en om je klas stil te krijgen. Naast vaste signalen kun je ook creatieve manieren gebruiken om orde in de klas te brengen:

• Een gekke dolle minuut

Laat iedereen zo gek en druk mogelijk doen, 30 seconden voordat je wil beginnen. (Bijna) alles mag!

• Het klap- of tik-ritme

Laat de klas één keer in de minuut meeklappen of tikken op hun tafel in een kort, grappig ritme. Begin zelf luid en overdreven dramatisch, bijvoorbeeld alsof je een dirigent bent die een orkest leidt. Leerlingen vinden het vaak grappig én het werkt direct om iedereen stil te krijgen.

• De ‘focus-flits’

Vraag leerlingen om letterlijk even hun pennen neer te leggen, ogen op jou gericht en handen op tafel te leggen. Geef het een korte naam zoals “focus-flits” en gebruik het voor een minuutje stilte voordat je verder gaat. Het is snel, effectief en voelt voor oudere leerlingen volwassen en krachtig, zonder kinderachtig te zijn.

Chaos in de klas hoeft geen probleem te zijn dat je overweldigt. Met duidelijke regels, consequent handelen, leiderschap en creatieve manieren om de klas stil te krijgen, kun je ook een moeilijke of drukke klas beheersen. Bij Roler helpen we je bovendien graag met advies, begeleiding en passende onderwijsopdrachten zodat jij jouw kennis en kunde optimaal kunt inzetten. Zo wordt orde houden in de klas weer haalbaar én plezierig.

Ben je een startende leerkracht? Lees dan de blog ‘Tips voor startende leerkrachten‘.